HAMPIR setahun selepas gencatan senjata Gaza bermula, persoalan yang paling mendesak bagi penduduknya ialah bila mereka boleh kembali hidup dengan selamat. Pelan yang menjanjikan pengunduran tentera, pentadbiran baharu dan pembinaan semula masih belum menghasilkan peralihan itu secara menyeluruh.
Menurut laporan Reuters pada Selasa, Israel masih menguasai sekitar dua pertiga Gaza, Gerakan Penentangan Islam (Hamas) belum dilucutkan senjata dan pembinaan semula masih terbatas.
Analisis ini menilai kebuntuan tersebut sebagai masalah pelaksanaan yang saling berkait: siapa bergerak dahulu, siapa mengesahkan pematuhan dan siapa memastikan pemulihan awam boleh bermula.
Sebelum ini, pelan 20 perkara Presiden Amerika Syarikat (AS), Donald Trump membawa kepada gencatan senjata pada 10 Oktober 2025, pembebasan tebusan serta tahanan Palestin dan peningkatan bantuan. Fasa seterusnya membayangkan pelucutan senjata Hamas, pentadbiran Palestin baharu dan pengunduran Israel secara berperingkat.
Apabila setiap langkah menjadi syarat langkah lain
Peta jalan yang diumumkan pada Julai menghubungkan penyerahan senjata dengan pengunduran tentera. Namun, Perdana Menteri Israel, Benjamin Netanyahu menolak pendekatan itu dan menuntut Hamas dilucutkan senjata sepenuhnya sebelum sebarang pengunduran, menurut analisis Le Monde pada 15 Ogos 2026.
Inilah risiko sebuah proses yang semua pihak mahu pihak lawan selesaikan dahulu. Jika tiada tahap pematuhan yang boleh diperiksa bersama, setiap kelewatan boleh digunakan sebagai alasan menangguhkan kewajipan sendiri. Janji politik sahaja tidak menjawab siapa berhak memutuskan sesuatu peringkat sudah selesai.
“Konsep penyahaktifan senjata berbeza daripada pelucutan senjata,” kata peguam hak asasi manusia dan felo kanan Carnegie Endowment for International Peace, Zaha Hassan dipetik dari Le Monde. Petikan ini diterjemahkan daripada laporan bertarikh 15 Ogos 2026.
Zaha menjelaskan bahawa penyahaktifan lazimnya berlangsung secara berperingkat menuju penyelesaian politik. Perbezaan itu penting: persetujuan untuk menyimpan atau menyerahkan senjata kepada mekanisme peralihan belum sama dengan bukti bahawa semua senjata sudah dimusnahkan.
Pandangan balasnya ialah kebimbangan keselamatan Israel juga memerlukan jawapan yang boleh diuji. Explainer ABC pada 31 Julai 2026 merekodkan keraguan pakar mengenai komitmen sebenar Hamas dan kesediaan Israel berundur. Keraguan tersebut tidak membuktikan perjanjian mustahil, tetapi menunjukkan mengapa pengesahan lebih penting daripada pengumuman kemenangan diplomatik.
Siapa mengambil alih selepas tentera berundur?
Pelan itu bergantung pada Pasukan Penstabilan Antarabangsa (ISF) dan pentadbiran Palestin untuk menggantikan struktur semasa. Reuters melaporkan ISF belum dihimpunkan, manakala Jawatankuasa Kebangsaan bagi Pentadbiran Gaza yang dilantik pada Januari belum memasuki Gaza.
Resolusi Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) 2803 (2025) menghubungkan pengunduran tentera Israel dengan piawaian, pencapaian dan jadual berkaitan penyahmiliteran. Resolusi itu juga memperuntukkan kehadiran perimeter keselamatan sehingga Gaza dianggap selamat daripada ancaman keganasan yang muncul semula.
Ini menuntut penelitian terhadap dua perkara berasingan: pemindahan kuasa awam dan pemindahan tanggungjawab keselamatan. Pelantikan jawatankuasa belum memastikan ia boleh mentadbir di lapangan. Komitmen menghantar anggota pula belum memastikan pasukan sudah mampu melindungi proses penyerahan kuasa.
Oleh itu, ukuran kemajuan yang berguna ialah sama ada pentadbir boleh masuk, menjalankan perkhidmatan dan membuat keputusan, serta sama ada mekanisme keselamatan mempunyai mandat dan keupayaan sebenar. Tanpa butiran tersebut, peta jalan boleh kekal sebagai struktur organisasi di atas kertas.
Dana tidak dapat menggantikan akses dan keselamatan
Skala kerosakan menambahkan kesukaran. Penilaian bersama PBB, Kesatuan Eropah (EU) dan Bank Dunia pada April menganggarkan keperluan pemulihan serta pembinaan semula sebanyak AS$71.4 bilion dalam tempoh sedekad, termasuk AS$26.3 bilion bagi 18 bulan pertama.
Penilaian yang sama merekodkan lebih 371,888 unit kediaman musnah atau rosak, lebih separuh hospital tidak berfungsi dan hampir semua sekolah rosak atau musnah. Bagi keluarga, pemulihan memerlukan rumah yang selamat, rawatan, pendidikan dan bekalan asas yang berterusan.
Reuters melaporkan Lembaga Keamanan mengumumkan pelan AS$2.45 bilion pada September untuk memulakan pembinaan semula. Nilai pelan permulaan itu tidak wajar disamakan dengan keseluruhan keperluan sedekad, atau dianggap wang yang sudah dibelanjakan di Gaza.
PBB turut menetapkan syarat pemulihan: gencatan senjata berkekalan, akses kemanusiaan tanpa halangan, pergerakan bahan pembinaan, tadbir urus jelas serta pembersihan runtuhan dan bahan letupan. Daripada syarat ini, masalah pembiayaan dan masalah akses perlu dinilai bersama; menambah dana tidak dengan sendirinya membuka laluan untuk jentera atau bahan binaan.
Pencapaian awal perlu diakui, pemulihan perlu dibuktikan
Menilai pelan ini sebagai langsung tidak menghasilkan apa-apa juga mengabaikan pembebasan tebusan dan peningkatan bantuan. Menurut Reuters, peperangan berskala penuh belum kembali, walaupun serangan Israel berterusan. Pencapaian awal itu merupakan alasan untuk menguji cara memperkukuh pelaksanaan, bukan menganggap keamanan berkekalan sudah tercapai.
Namun, penilaian tidak boleh berhenti pada kejayaan fasa pertama. PBB menekankan pemulihan yang dipimpin rakyat Palestin dan peralihan pentadbiran yang menyokong penyelesaian dua negara. Pentadbiran sementara tanpa laluan politik yang dipercayai berisiko mengekalkan ketidakpastian tentang siapa menentukan masa depan Gaza.
Penilaian kebuntuan ini boleh berubah jika pelucutan senjata disahkan mengikut peringkat yang dipersetujui, pengunduran dilaksanakan, pentadbir mula berfungsi dan projek pemulihan sampai kepada penduduk. Bagi keluarga yang masih berlindung dalam bangunan rosak, ukuran akhirnya sangat nyata: adakah keadaan menjadi cukup selamat untuk pulang dan membina kehidupan semula?
Artikel Berkaitan Terdahulu:
Korban Gaza meningkat kepada 74,228, ribuan jasad masih tertimbus
105 jasad ditemukan di bawah runtuhan Gaza, lebih 8,000 lagi dipercayai masih tertimbus
Sekurang-kurangnya lapan maut dalam serangan Israel di Gaza
Imej baharu Google Earth perlihatkan skala kemusnahan Gaza
PBB: Lebih 300,000 kanak-kanak Gaza belajar di ruang sementara
Arab Saudi beri amaran penyelesaian dua negara mungkin lenyap jika dunia terus berlengah
Malaysia tambah AS$1 juta untuk bantuan pelarian Palestin hingga 2030
