KUALA LUMPUR, 3 November 2026 — Kerajaan menyalurkan semula pinjaman RM5 bilion berkaitan dua projek saluran paip yang ditamatkan untuk membiayai Skim Bekalan Air Perak Utara–Pulau Pinang, sekali gus mengurangkan kerugian negara daripada RM8 bilion kepada RM3 bilion, menurut Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim.
Dalam teks jawapan Waktu Pertanyaan-Pertanyaan Perdana Menteri di Dewan Rakyat bertarikh hari ini, Anwar menjelaskan penyelesaian itu dicapai melalui perjanjian antara Suria Strategic Energy Resources Sdn. Bhd. (SSER) dengan Export-Import Bank of China (China EximBank), yang dimeterai pada 30 Oktober lalu.
Beliau menjawab soalan Ahli Parlimen Ranau, Datuk Jonathan Yasin, mengenai usaha mendapatkan semula wang bagi projek Trans-Sabah Gas Pipeline (TSGP) dan Multi-Product Pipeline (MPP) selepas RM8.3 bilion dibayar walaupun kemajuan kerja dilaporkan hanya sekitar 13 peratus.
“Oleh itu, perjanjian penyaluran semula pinjaman yang dimeterai ini mengurangkan kerugian negara kepada RM3 bilion kerana mendapat balik nilai RM5 bilion dalam bentuk pembiayaan projek pembangunan baharu NPWSS,” kata Anwar, dipetik daripada teks jawapan berkenaan.
Menurutnya, kerugian RM3 bilion itu berbangkit daripada pampasan kepada kontraktor, antaranya bagi kerja awalan dan kos yang ditanggung. Nilai RM5 bilion pula diperoleh dalam bentuk pembiayaan projek baharu melalui penyaluran semula pinjaman.
Anwar berkata, tanpa perjanjian tersebut, kerajaan berdepan kerugian mencecah RM8 bilion berikutan obligasi membayar balik pinjaman kedua-dua projek yang tidak disempurnakan.
Beliau menjelaskan kedua-dua projek diluluskan pada 2016 melalui SSER, sebuah syarikat milik Menteri Kewangan Diperbadankan, dengan nilai kontrak keseluruhan sekitar RM9.4 bilion. Kontrak diberikan secara rundingan terus kepada China Petroleum Pipeline Bureau pada 1 November 2016.
MPP melibatkan saluran paip petroleum sepanjang 600 kilometer dari Melaka dan Port Dickson, Negeri Sembilan, ke Jitra, Kedah, dengan nilai kontrak RM5.35 bilion. TSGP pula ialah saluran paip gas sepanjang 680 kilometer dari Terminal Gas Kimanis ke Sandakan dan Tawau, Sabah, bernilai RM4.06 bilion.
Menurutnya, China EximBank membiayai 85 peratus nilai projek dengan jaminan Kerajaan Persekutuan, namun pembayaran kepada kontraktor dibuat berdasarkan jadual masa dan bukannya kemajuan kerja sebenar.
“Pada tahun 2018, kira-kira RM8.3 bilion atau 88% daripada nilai kontrak telah dibayar kepada kontraktor, sedangkan kemajuan kerja yang dilaporkan bagi kedua-dua projek hanya sekitar 13%,” katanya.
Anwar menegaskan angka kemajuan tersebut belum diaudit atau disahkan. Urusan tanah dan kebolehlaksanaan pembekalan gas bagi TSGP serta hak pemasangan saluran paip bagi MPP juga belum diselesaikan ketika itu.
Kontrak kedua-dua projek ditamatkan pada 2018, tetapi kerajaan masih menanggung obligasi pembayaran balik pinjaman RM8 bilion kepada China EximBank.
Bagi projek air baharu itu, Anwar berkata Skim Bekalan Air Perak Utara–Pulau Pinang (NPWSS) melibatkan penyaluran air mentah dari Sungai Perak ke Empangan Bukit Merah, kerja menaik taraf Sungai Kurau dan Terusan Besar serta pembinaan loji rawatan air di Kamunting dan Bogak.
Projek tersebut menyasarkan bekalan 700 juta liter sehari untuk utara Perak, termasuk kawasan perindustrian Kerian, serta 300 juta liter sehari untuk Pulau Pinang. Sebanyak 500 juta liter sehari air mentah turut disasarkan bagi pengairan pertanian.
Beliau berkata kerja pembinaan akan dilaksanakan oleh kontraktor tempatan dengan penekanan terhadap tatakelola dan pemantauan rapi bagi mengelakkan kelemahan terdahulu berulang.
Menyentuh keperluan tenaga Sabah, Anwar berkata Sistem Penyimpanan Tenaga Bateri (BESS) di Lahad Datu berkapasiti 100 megawatt, dengan nilai kontrak kira-kira RM644.6 juta, sudah menyalurkan tenaga sejak Jun 2025 bagi membantu menstabilkan bekalan di Pantai Timur Sabah.
Kerajaan Persekutuan turut menyediakan pembiayaan RM765 juta melalui Belanjawan 2026 bagi Projek Talian Penghantaran Southern Link untuk memperkukuh hubungan bekalan elektrik antara Pantai Barat dan Pantai Timur Sabah.
Bagi jangka panjang, katanya, Projek Hidroelektrik Ulu Padas bernilai kira-kira RM4 bilion sedang dilaksanakan dengan kapasiti 187.5 megawatt dan sasaran operasi pada 2030. Projek itu dibiayai pemaju sebagai projek penjana tenaga bebas dengan penyertaan Sabah Energy Corporation.
