JIKA perlumbaan kecerdasan buatan global hari ini diukur berdasarkan siapa paling pantas menarik pusat data, pelaburan awan dan infrastruktur pengkomputeran berskala besar, Malaysia mempunyai alasan kukuh untuk meraikannya.
Dalam tempoh hanya beberapa tahun, negara ini berubah daripada pemain digital serantau kepada salah satu destinasi utama dunia bagi pembangunan pusat data.
Data terkini Lembaga Pembangunan Pelaburan Malaysia (MIDA) menunjukkan Malaysia merekodkan RM385.7 bilion pelaburan berkaitan pusat data antara 2021 hingga separuh pertama 2026. Antara syarikat antarabangsa yang sudah bertapak atau mengembangkan operasi di Malaysia ialah Amazon Web Services (AWS), Microsoft, Google, Bridge Data Centres, DayOne, AirTrunk dan Vantage Data Centres.
Malah, bagi enam bulan pertama 2026 sahaja, projek pusat data dan pengkomputeran awan mencatat RM95.8 bilion pelaburan yang diluluskan, hampir 44 peratus daripada keseluruhan pelaburan yang diluluskan di Malaysia dalam tempoh itu. MIDA turut memetik BMI, sebuah unit Fitch Solutions, yang menganggarkan kira-kira 4.6 gigawatt kapasiti pusat data sedang dirancang atau dibangunkan di Malaysia.
Ini bukan lagi angka kecil. Malaysia kini sedang membina salah satu tulang belakang pengkomputeran terbesar di rantau ini.
Gergasi teknologi datang ke Malaysia
Tanda paling jelas ialah komitmen syarikat teknologi terbesar dunia. Microsoft mengumumkan pelaburan AS$2.2 bilion dalam tempoh empat tahun untuk mengembangkan infrastruktur awan dan AI di Malaysia, pelaburan terbesar syarikat itu sepanjang lebih tiga dekad beroperasi di negara ini. Pelaburan berkenaan turut meliputi pembangunan kemahiran AI, pusat inovasi dan keselamatan siber.
Google pula melabur AS$2 bilion bagi membangunkan pusat data pertamanya dan Google Cloud Region di Elmina Business Park, Selangor. Google menganggarkan pelaburan berkenaan berpotensi menghasilkan kesan ekonomi melebihi AS$3.2 bilion dan menyokong sekitar 26,500 pekerjaan menjelang 2030.
AWS pula merancang pelaburan kira-kira RM29.2 bilion sehingga 2038 melalui AWS Asia Pacific (Malaysia) Region. Menurut syarikat itu, infrastrukturnya di Malaysia berpotensi menyumbang kira-kira RM57.3 bilion kepada KDNK negara dalam tempoh tersebut.
Secara mudah, Malaysia sudah memiliki sesuatu yang sangat dikehendaki oleh ekonomi AI: tanah, lokasi strategik, rantaian bekalan elektronik yang matang, sambungan rangkaian antarabangsa, ekosistem semikonduktor serta kos operasi yang masih kompetitif berbanding beberapa hab teknologi serantau.
Johor pula mendapat kelebihan tambahan kerana kedudukannya yang hampir dengan Singapura, sementara Selangor dan Kuala Lumpur mempunyai rangkaian telekomunikasi, tenaga kerja dan akses korporat yang lebih matang.
Reuters pada Julai 2026 menyifatkan Malaysia sebagai antara pasaran pusat data yang berkembang paling pantas di Asia, sebahagiannya disebabkan kos tanah dan tenaga yang lebih rendah berbanding Singapura.
Namun di sinilah paradoks bermula.
Pusat data bukan semestinya bermaksud Malaysia sudah menjadi kuasa AI
Membina pusat data tidak sama dengan membina industri AI. Sebuah negara boleh menjadi lokasi ribuan pelayan dan GPU tetapi masih bergantung kepada syarikat asing untuk model AI, cip, perisian, algoritma, platform awan dan harta intelek.
Dengan kata lain, Malaysia boleh memiliki “kilang” yang menjalankan revolusi AI tanpa memiliki sebahagian besar teknologi bernilai paling tinggi di dalamnya.
Perkara ini turut diakui kerajaan sendiri.
Timbalan Menteri Pelaburan, Perdagangan dan Industri Sim Tze Tzin pada September menegaskan bahawa fasa seterusnya Malaysia tidak boleh berhenti pada jumlah kapasiti atau pelaburan yang berjaya dibawa masuk.
Menurut beliau, ukuran kejayaan sebenar perlu beralih kepada penggunaan AI, inovasi tempatan, bakat berkemahiran tinggi dan penciptaan pekerjaan bernilai tinggi.
Beliau menegaskan bahawa Malaysia perlu bergerak “daripada membina kapasiti kepada membina keupayaan” dan daripada sekadar menarik pelaburan kepada mencipta nilai ekonomi yang lebih luas.
Itulah garis pemisah antara menjadi tapak infrastruktur AI dan menjadi negara AI.
Masalah paling besar: manusia
Ancaman terbesar kepada cita-cita Malaysia mungkin bukan kekurangan pusat data tetapi kekurangan manusia yang mampu membangunkan teknologi di dalamnya.
Pada April 2026, ketua ketika itu bagi National AI Office, Sam Majid, mendedahkan Malaysia hanya mempunyai sekitar 3,000 profesional AI, sedangkan negara memerlukan kira-kira 30,000.
Beliau turut mendedahkan walaupun sekitar 69 peratus perusahaan mikro, kecil dan sederhana mengetahui mengenai AI, hanya sekitar 26 peratus benar-benar menggunakannya, antara lain disebabkan kos pelaksanaan dan kekurangan kepakaran teknikal.
Amarannya cukup jelas: jika jurang itu tidak ditutup, Malaysia berisiko kekal sebagai pengguna AI dan bukannya pengeluar AI.
Ini mungkin cabaran terbesar kepada naratif bahawa Malaysia sudah “menang”.
Pelaburan boleh datang dalam masa beberapa bulan. Membina jurutera AI, penyelidik, jurutera semikonduktor, pereka cip, saintis data serta syarikat teknologi tempatan bertaraf antarabangsa memerlukan bertahun-tahun.
Malaysia sebenarnya sudah mempunyai asas yang penting melalui industri semikonduktor yang telah berkembang sejak beberapa dekad lalu.
Namun MIDA sendiri mengakui bahawa negara perlu bergerak daripada kekuatan tradisional dalam pemasangan, pengujian dan pembungkusan cip kepada aktiviti bernilai lebih tinggi seperti reka bentuk IC, advanced packaging dan pembuatan berteknologi tinggi. Strategi Semikonduktor Nasional menyasarkan latihan dan peningkatan kemahiran sekitar 60,000 jurutera berkemahiran tinggi menjelang 2030.
Qizhen Tan, Associate Director Arthur D. Little Southeast Asia, pula berpandangan bahawa aspirasi Malaysia menjadi AI Nation adalah sesuatu yang boleh dicapai, tetapi bukan melalui pelaburan pusat data semata-mata.
Menurut beliau, cabaran lebih besar ialah keupayaan Malaysia menangkap nilai ekonomi lebih tinggi daripada AI melalui kepakaran tempatan dalam reka bentuk cip, kejuruteraan, penyelidikan, perisian dan aplikasi AI.
Elektrik mungkin menentukan siapa yang menang akhirnya
Satu lagi isu jauh lebih besar sedang muncul: tenaga. AI menggunakan jumlah elektrik yang sangat tinggi. Semakin besar model AI dan semakin banyak GPU digunakan, semakin besar keperluan kuasa.
Reuters dalam analisis terbaharunya pada September menyatakan perlumbaan perindustrian global yang seterusnya semakin bergantung kepada keupayaan negara menyediakan elektrik yang murah, banyak dan boleh dipercayai. Pusat data AI menjadi antara faktor penting yang melonjakkan permintaan tenaga tersebut.
Bagi Malaysia, keadaan ini menghasilkan dilema.
Semakin berjaya negara menarik pusat data, semakin besar tekanannya terhadap grid elektrik, bekalan air dan sasaran tenaga boleh diperbaharui.
Reuters sebelum ini melaporkan pembangunan pusat data yang terlalu pantas di Malaysia telah mencetuskan kebimbangan mengenai penggunaan tenaga dan air, khususnya di Johor dan Selangor. Kerajaan negeri dan pihak berkuasa mula mengetatkan syarat termasuk penggunaan air yang lebih cekap, tenaga boleh diperbaharui dan penyertaan vendor tempatan.
MIDA kini juga menyatakan bahawa projek pusat data baharu perlu menunjukkan bekalan elektrik dan air yang mencukupi serta pematuhan terhadap keperluan kelestarian sebelum diberikan keutamaan.
Ini menunjukkan bahawa zaman menarik pusat data semata-mata kerana mempunyai tanah murah mungkin sudah hampir berakhir.
Dalam beberapa tahun akan datang, pemenang sebenar mungkin ialah negara yang mempunyai gabungan tiga perkara: tenaga murah, tenaga bersih dan grid elektrik yang cukup besar.
Thailand, Indonesia dan Vietnam tidak akan berdiam diri
Kelebihan Malaysia juga tidak wujud dalam vakum.
Thailand, Indonesia, Vietnam dan negara-negara lain di Asia Tenggara turut meningkatkan usaha menarik syarikat teknologi, pusat data dan rantaian bekalan AI.
Reuters melaporkan bahawa ketika Malaysia mula mengetatkan beberapa syarat pembangunan pusat data kerana isu sumber, Thailand semakin agresif menarik pelaburan digital.
Dalam industri teknologi, kelebihan kos juga boleh hilang dengan cepat.
Jika harga elektrik meningkat, sambungan grid menjadi terlalu lama, kelulusan projek semakin kompleks atau negara pesaing menawarkan insentif lebih menarik, modal teknologi boleh berpindah.
Pusat data bukan kilang berat tradisional yang semestinya kekal di sesuatu tempat selama beberapa generasi. Infrastruktur digital global sentiasa berkembang dan pelabur akan terus mencari gabungan terbaik antara kos, tenaga, kestabilan politik, sambungan rangkaian dan kemudahan menjalankan perniagaan.
Malaysia mahu menjadi 'AI Nation 2030'
Kerajaan sudah mula mengakui bahawa Malaysia perlu bergerak lebih jauh.
Pada Julai 2026, kerajaan menubuhkan AI Malaysia Berhad, menggantikan dan menginstitusikan fungsi National AI Office sebagai agensi utama negara bagi melaksanakan aspirasi AI Nation 2030.
Agensi itu diberikan mandat bukan sahaja berkaitan dasar AI, tetapi juga pembangunan bakat, penggunaan AI dalam sektor ekonomi, kerjasama antarabangsa, tadbir urus serta keselamatan AI.
Pelan Malaysia Digital 2030 pula mensasarkan ekonomi digital menyumbang 30 peratus kepada KDNK serta mewujudkan sekitar 500,000 pekerjaan bernilai tinggi dalam ekonomi digital menjelang 2030.
MOSTI sebelum ini turut mengunjurkan bahawa AI berpotensi menyumbang sekitar RM500 bilion kepada ekonomi Malaysia menjelang 2030, jika penggunaannya benar-benar berkembang ke seluruh sektor ekonomi.
Angka itu besar.
Tetapi ia hanya akan bermakna jika syarikat Malaysia turut menghasilkan teknologi, produk dan harta intelek AI — bukan hanya membayar untuk menggunakan teknologi yang dibangunkan di Amerika Syarikat atau China.
Jadi, berapa lama kelebihan Malaysia boleh bertahan?
Jawapannya mungkin bergantung kepada apa yang dilakukan dalam tempoh tiga hingga lima tahun akan datang.
Malaysia sudah memenangi satu bahagian penting dalam perlumbaan AI: infrastrukturnya sedang dibina sekarang, ketika permintaan global terhadap kuasa pengkomputeran berada pada tahap luar biasa.
Tetapi kelebihan itu belum kebal. Jika Malaysia berjaya menggunakan kemasukan Microsoft, Google, AWS dan pemain pusat data global untuk membentuk jurutera tempatan, mempercepat industri cip, melahirkan syarikat AI Malaysia serta mengintegrasikan AI ke dalam perusahaan tempatan, ledakan pusat data hari ini boleh menjadi asas kepada ekonomi baharu selama beberapa dekad.
Jika tidak, terdapat risiko Malaysia sekadar menjadi “tapak pelayan” kepada ekonomi AI dunia.
Beribu-ribu GPU mungkin beroperasi di Johor dan Selangor, tetapi model AI, cip, aplikasi, keuntungan dan harta intelek bernilai tinggi masih dimiliki di luar negara.
Itulah sebabnya pertandingan sebenar baru sahaja bermula.
Dalam perlumbaan AI global, menarik modal adalah kemenangan pusingan pertama. Memastikan teknologi itu menghasilkan syarikat Malaysia, jurutera Malaysia, IP Malaysia dan kekayaan yang kekal di Malaysia, itulah kemenangan yang jauh lebih sukar.
