APABILA pesakit terpaksa ditempatkan di ruang yang tidak sepatutnya kerana katil tidak mencukupi, kita tidak boleh melihat masalah itu dari sudut jumlah katil semata-mata.
Kos rawatan, kapasiti hospital dan kemampuan kerajaan mengurus permintaan yang semakin meningkat juga perlu diberi perhatian.
Dalam keadaan ini, cadangan untuk memperketatkan perlindungan kesihatan pekerja asing wajar dibincangkan. Namun, perbincangan tersebut perlu dibuat dengan berhati-hati.
Pekerja asing tidak boleh dianggap sebagai punca tunggal kesesakan hospital kerana tekanan terhadap sistem kesihatan awam mempunyai banyak faktor. Dalam keadaan kecemasan, rawatan tetap perlu diberikan berdasarkan keadaan pesakit.
Yang perlu diperbaiki ialah apa yang berlaku selepas rawatan diberikan. Siapa yang bertanggungjawab membayar bil dan bagaimana kerajaan boleh memastikan kos tersebut tidak akhirnya menjadi beban kepada hospital awam?
Perlindungan sedia ada dan kos rawatan
Malaysia sebenarnya sudah mempunyai mekanisme untuk tujuan itu. Semua pekerja asing diwajibkan mempunyai Skim Perlindungan Insurans Kesihatan Pekerja Asing (SPIKPA) yang menggunakan perlindungan Skim Kemasukan Hospital dan Pembedahan Pekerja Asing (SKHPPA).
Premium tahunan ditetapkan sebanyak RM120 seorang, dengan perlindungan sehingga RM10,000 setahun bagi kemasukan hospital dan pembedahan di hospital kerajaan yang diliputi skim tersebut.
Namun, had RM10,000 itu menimbulkan persoalan apabila melibatkan rawatan yang kompleks dan memerlukan kos tinggi. Bagi kes yang memerlukan pembedahan, rawatan rapi atau kemasukan hospital untuk tempoh panjang, bil rawatan boleh melebihi jumlah perlindungan tersebut. Jika itu berlaku, perbezaannya perlu ditanggung oleh pekerja asing berkenaan.
Pada masa yang sama, Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) menetapkan kadar caj yang berbeza untuk warga asing. Caj pesakit luar am di hospital kerajaan ialah RM40 bagi bukan warganegara, manakala pesakit luar pakar dikenakan RM120 dan Jabatan Kecemasan RM100. Caj wad juga lebih tinggi berbanding kadar yang dikenakan kepada kebanyakan warganegara Malaysia.
Jadi, persoalan yang patut diberi perhatian ialah sama ada perlindungan sedia ada masih sepadan dengan kos rawatan semasa.
Tunggakan bil perlu dibaca dengan konteks
Data tunggakan bil menunjukkan isu ini bukan sesuatu yang boleh diketepikan. Menurut Menteri Kesihatan, Datuk Seri Dr Dzulkefly Ahmad, tunggakan bil rawatan warga asing di hospital kerajaan berjumlah sekitar RM102 juta bagi tempoh 2023 hingga 2025.
Bagi 2025 sahaja, tunggakan yang dilaporkan ialah RM30.57 juta, berbanding RM33.46 juta pada 2024 dan RM34.97 juta pada 2023. Dzulkefly berkata, pendatang asing tanpa izin (PATI) mencatatkan jumlah tertinggi iaitu sebanyak RM22.40 juta bagi 2025.
Angka ini perlu dibaca dengan konteks yang betul. Ia merujuk kepada tunggakan bil rawatan warga asing dan tidak bermaksud keseluruhan jumlah tersebut datang daripada pekerja asing yang mempunyai permit sah. Bagi 2025, sekitar RM22.40 juta atau 73.30 peratus daripada tunggakan yang dilaporkan melibatkan PATI.
Laporan Tahunan KKM 2024 pula merekodkan jumlah keseluruhan tunggakan fi perubatan sebanyak RM40.89 juta pada tahun tersebut. Daripada jumlah itu, RM33.74 juta atau 82.51 peratus merupakan tunggakan pesakit bukan warganegara Malaysia.
Angka-angka ini datang daripada tempoh dan kategori yang berbeza, jadi ia tidak boleh dicampurkan begitu sahaja. Namun, kedua-duanya menunjukkan bahawa kutipan bayaran daripada pesakit bukan warganegara memang merupakan isu yang perlu diberi perhatian.
Penguatkuasaan dan tanggungjawab majikan
Kerajaan juga sebenarnya sudah mempunyai mekanisme penguatkuasaan. Dalam pelaksanaan SPIKPA, tunggakan bil perlu dijelaskan sebelum pembaharuan permit kerja. KKM menyatakan pekerja yang gagal menjelaskan tunggakan tidak dibenarkan memperbaharui permit apabila permit tamat.
Majikan yang bertanggungjawab pula boleh dikenakan tindakan senarai hitam dan tidak dibenarkan mengambil pekerja asing baharu. Jabatan Imigresen turut menyenaraikan slip SPIKPA sebagai antara dokumen yang diperlukan dalam proses lanjutan Pas Lawatan Kerja Sementara (PLKS), dengan pengecualian tertentu bagi sektor perladangan.
Peraturan sudah ada. Yang perlu dilihat sekarang ialah sejauh mana peraturan itu benar-benar berkesan.
Kerajaan boleh mempertimbangkan semakan terhadap had perlindungan RM10,000 berdasarkan kos rawatan semasa. Pada masa sama, majikan perlu memainkan peranan yang lebih jelas dalam memastikan pekerja mempunyai perlindungan yang mencukupi. Bagi pekerjaan yang mempunyai risiko kecederaan lebih tinggi, perlindungan tambahan juga boleh dipertimbangkan.
Mekanisme deposit dan jaminan bayaran pula boleh digunakan dengan lebih konsisten bagi kes yang tidak melibatkan kecemasan. Namun, dalam keadaan kecemasan, seseorang pesakit tetap perlu menerima rawatan berdasarkan keperluan klinikalnya. Selepas keadaan pesakit stabil, barulah soal bayaran dan tanggungjawab kewangan diselesaikan mengikut prosedur yang ditetapkan.
Pendekatan ini membolehkan dua perkara berjalan serentak. Pesakit yang memerlukan rawatan tidak dinafikan akses kepada hospital, manakala hospital pula mempunyai mekanisme yang lebih jelas untuk mendapatkan bayaran.
Jika pekerja mempunyai perlindungan yang membolehkan mereka mendapatkan rawatan di hospital swasta, pilihan itu juga boleh digunakan apabila sesuai. Langkah tersebut berpotensi mengurangkan tekanan terhadap fasiliti awam, terutama bagi rawatan yang tidak memerlukan kecemasan.
Namun, tanggungjawab tidak seharusnya diletakkan kepada pekerja seorang diri. Majikan yang mengambil pekerja asing juga perlu mengambil kira kos perlindungan kesihatan sebagai sebahagian daripada kos penggajian. Jika pekerja asing diperlukan untuk menggerakkan sektor pembinaan, perkilangan, perladangan, pertanian dan perkhidmatan, soal perlindungan kesihatan mereka sepatutnya dirancang sejak awal.
Kerajaan pula perlu memastikan mekanisme yang diwujudkan benar-benar berfungsi. Jika RM10,000 tidak lagi mencukupi untuk sesetengah kes, had perlindungan boleh dikaji semula. Jika majikan masih meninggalkan tunggakan, penguatkuasaan terhadap pihak yang bertanggungjawab perlu diperkemaskan. Jika perlindungan insurans tidak mampu menanggung kos rawatan tertentu, mekanisme jaminan tambahan boleh dipertimbangkan.
Akhirnya, perbahasan mengenai pekerja asing dan hospital kerajaan tidak sepatutnya berakhir dengan persoalan siapa yang layak menerima rawatan. Soalnya ialah bagaimana Malaysia memastikan setiap orang yang memerlukan rawatan boleh mendapatkannya, sementara kos rawatan pula mempunyai pihak yang bertanggungjawab untuk membayarnya.
Pekerja asing diperlukan oleh pelbagai sektor ekonomi negara. Sebab itu perlindungan kesihatan mereka perlu dilihat sebagai sebahagian daripada tanggungjawab pekerjaan, bukan perkara yang hanya difikirkan selepas bil hospital tertunggak. Hospital awam pula perlu dilindungi daripada keadaan di mana kos rawatan akhirnya tidak dapat dikutip.
Kalau sistem perlindungan sedia ada tidak lagi sepadan dengan kos rawatan semasa, sudah tiba masanya ia dikaji semula. Bukan untuk menyekat rawatan tetapi untuk memastikan apabila rawatan diberikan, tanggungjawab membayar kosnya juga jelas.
